sarah

KRO en de Rode Hoed organiseren maandelijkse discussieavonden Twintig over twintig. De discussieavonden behandelen telkens een ander onderwerp en worden gevoerd door en over twintigers. Het format is los: de presentator heeft voor de hele avond slechts een handvol stellingen en wie er een mening over heeft, die mag het zeggen. Men reageert op elkaar of brengt een nieuw punt in. Dit format valt – toevallig of niet – samen met een belangrijk kenmerk van de huidige generatie jongvolwassenenen: los zand. Ze heeft een lage organisatiegraad en vormt ook buiten formele organisatiestructuren geen maatschappelijk blok.

Ik vind het leuk dat op zo’n avond heel verschillende mensen bij elkaar komen en dat dan blijkt dat we toch over best veel dingen hetzelfde denken, ook al is dat bij onze generatie dus minder uitgesproken. Ook valt me op dat men genuanceerd is; men zoekt niet erg de confrontatie op, maar vindt elkaar in de redelijkheid. Ik ben benieuwd hoe dit initiatief zich ontwikkelt. Het voelt als het begin van iets groters. Niet als officiële organisatie, maar juist als podium om het losse zand te laten mengen.

Zoals ik in mijn vorige blog beschreef, kan je je kijk op de wereld veranderen door los te komen van je aannames. Dit proces kan je ook naar binnen richten. Het zelfbeeld is bij de meesten een scheefgegroeid bouwsel van ideeën die ontstaan door opvoeding, gedragspatronen en interpretatie.

Als je jezelf aan de taak zet om dit bouwsel op te knappen, moet je er eerst flink wat gaten in slaan. Dat is pijnlijk. Gedragspatronen waar je vanaf wilt hebben vaak wel degelijk nut: ik vind vreemde mensen eng, dus kijk ik boos of arrogant om ze op een afstand te houden. Simpel en doeltreffend. Ik vond het echter puberaal en ging proberen vriendelijk en aardig te zijn. Oefening baart kunst en het wierp zijn vruchten af. Het vergde wel afscheid van een bepaald zelfbeeld.

Ik wist rationeel dat ik me afstandelijk opstelde uit zelfbescherming, maar ik had een zelfbeeld dat hoorde bij dit gedragspatroon en een zelfbeeld poets je niet zomaar weg, ook al weet je dat het niet klopt. Het zelfbeeld kwam neer op: ik ben cool en ik vind toch bijna nooit iemand interessant genoeg om mee te praten. Een handige gedachte als je je ongemakkelijk voelt. Dit zelfbeeld zat er diep ingebakken. Het deed pijn om er afstand van te doen, want het is comfortabeler om overtuigd cool te zijn dan onzeker en ongemakkelijk.

Maar het is eerlijk. En daar word je gelukkig van.

Het is makkelijk om op te gaan in je leventje: je werk, je gezin, je vrienden, je hobby. Toch vertonen veel mensen dagelijks een wat bredere interesse. Zij kijken naar het journaal of lezen de krant om zich op de hoogte te stellen van de huidige stand van het land en van de wereld. Voor een nog bredere visie op de lange termijn zijn er programma’s als Tegenlicht en Buitenhof.

Zeldzamer is het om echt uit de huidige tijd en cultuur te stappen en de wereld objectief te bekijken. Absolute objectiviteit is onbereikbaar (en misschien ook juist weer erg oninteressant – denk aan het nietszeggende getal 42 als het antwoord op de ultieme vraag), maar het is wel mogelijk om in te zien waarin de huidige tijd uniek is vergeleken met wat we weten van hoe men dacht in een andere eeuw. Hierdoor kunnen denkbeelden die vanzelfsprekend lijken opeens in een heel ander daglicht komen te staan. Dat is een prettig ontwrichtende ervaring.

Ik herinner mij nu deze bronnen die mij zo’n ervaring bezorgden:

• Het marathoninterview met Abram de Swaan door Geert Mak (hier na te luisteren)
• Het boek Vergeten erfenis. Oosterse wortels van de westerse beschaving van Jona Lendering
  In dit compact geschreven boek onderbouwt hij de stelling dat de pijlers van de westerse beschaving niet leunen op de Romeinse en Griekse oudheid, maar eerder op ontwikkelingen in de Arabische wereld. Onderwijl legt hij ook uit hoe geschiedschrijving eigenlijk in zijn werk is gegaan door de eeuwen heen. Wat men toen – in de oudheid en in de middeleeuwen – belangrijk vond om te bewaren, bepaalt wat er voor ons nu aan geschiedenis is overgeleverd. Het bracht mij tot het besef dat ‘de geschiedenis’ gekleurd is door verschillende brillen uit verschillende eeuwen die elk weer een eigen schifting heeft gemaakt.
• Het hoorcollege Klinkende Geschiedenis van Leo Samama over muziekgeschiedenis
  Dit college doet je inzien dat de waardering van muziek en de kunsten in bredere zin in het verleden niet zoals nu werden bepaald door individuele subjectieve smaak, maar door godsdienst, regels en de heersende elite.

Ik roep iedereen op om zelf ook zulke ervaringen op te doen. Bevrijd jezelf van je vanzelfsprekendheden. Daar word je gelukkig van.

Taal ontstaat niet zo vaak. Het is meestal al aanwezig, langzaam evoluërend door de geschiedenis heen. Soms met enige dwang opgelegd. Nederland als eenheid bestaat nog niet erg lang. Het Nederlands ook niet. De talen vloeiden rustig in elkaar over van Hollands naar Fries, Zeeuws, Brabants, Vlaams, Limburgs en Duits. Door consequent een standaard Nederlands te onderwijzen op school, kan men elkaar nu van Groningen tot Maastricht verstaan. In de uithoeken van het land is men in feite tweetalig: naast Nederlands spreekt men ook de eigen taal of het eigen dialect.

Taal ontstaat als groepen mensen niet dezelfde taal spreken, maar wel samen worden gebracht in een land. Voor taalwetenschappers is Suriname bijvoorbeeld reuze interessant. Doordat de slaven uit verschillende windstreken naar Suriname werden gehaald, ontstond de taal Sranan Tongo, gebaseerd op het Engels. De grammatica is simpel: een woord is zowel werkwoord als zelfstandig naamwoord en werkwoorden worden vervoegd door een beperkt aantal toevoegingen, zie Wikipedia.

Mensen bedenken de taal. Taal is een afspraak tussen mensen. Kinderen zullen eerder denken dat taal een objectief gegeven is, dat de betekenis van een woord een vaststaand feit is. Dit kinderlijke idee wordt op een briljante manier gediskwalificeerd in een aflevering van Pippi Langkous. Tijdens een meditatief moment (ze kijkt naar een papieren bloem die zich ontvouwt in een glas water) ontdekt zij het woord ‘spoenk’. Ze gaat vervolgens op zoek naar de betekenis van dit woord. Misschien is het een eng monster, een stuk gereedschap, een klein stofzuigertje of een ziekte. Heel grappig en het zet je tegelijk aan het denken over de herkomst van taal.

“Ik ben zo ziek, dokter. Ik heb spoenk.”
De dokter onderzoekt haar en zegt dat ze gezond is en dat er geen ziekte bestaat die spoenk heet.
“Hoeveel kost dat?”
“Niets, niets, niets. Spoenk-onderzoekingen doe ik gratis.”

De nieuwe regering is aangetreden. Ik ben diep teleurgesteld dat dit de uitkomst van de spannende en inhoudsvolle verkiezingen is. Het ging toen ergens over. Met de bezuinigingen op komst waren de partijen gedwongen om keuzes te maken. Maar het nieuwe regeerakkoord is zo leeg. Er staat wel veel in, maar al die maatregeltjes zijn nodig om Echte Keuzes te omzeilen. Op één terrein wordt wel een keus gemaakt en dat is een restrictief immigratiebeleid. Geert Wilders heeft dus erg goed onderhandeld: hij heeft veranderingen op sociaal-economisch terrein tegengehouden en wel een restrictief immigratiebeleid afgedwongen. Knap. Je hoort altijd dat Maxime Verhagen zo’n geweldige onderhandelaar is, maar ik zie daar nu weinig van terug en dan waren ze op sociaal-economisch terrein nog wel met z’n tweeën tegen een. Verhagen en Rutte willen blijkbaar zó graag met elkaar regeren dat ze het niet erg vinden dat noodzakelijke veranderingen weer vier jaar vooruit worden geschoven.

Ik geloof namelijk voor geen meter dat ze al die miljarden op de overheid kunnen bezuinigen. En al helemaal niet met de kaasschaaf, want dat betekenen al die maatregeltjes: geen keuzes, dus kaasschaaf. Wat een fabel.

Wie moeten het verder nog ontgelden? De armen en de zieken. Rutte doet steeds alsof je mensen hebt die ècht niet kunnen werken en de rest die wel kan werken. Zo zwart-wit is het helemaal niet. Er zijn ook mensen die te dom, te sociaal onhandig of teveel aan de drugs verslaafd zijn. Die kunnen lichamelijk wel werken, maar zichzelf staande houden op de werkvloer gaat niet lukken. Bovendien: niemand wil ze. Maar nee, sociale werkplaatsen worden gekort. Bijstand wordt gekort. Zorgtoeslag wordt gekort. De zorgpremies blijven stijgen. Mijn vader moet nu van €40 in de week rondkomen. Hij heeft bijstand en veel zorg nodig. Als wij, zijn kinderen, niet bij gaan springen, redt hij het niet. Hij kan niet van nog minder geld rondkomen.

Je wordt er treurig van als je bedenkt dat sommige mensen met dure huizen maandelijks meer hypotheekrenteaftrek van de Belastingdienst krijgen bijgestort dan dat mijn vader aan bijstand krijgt. Maar de hypotheekrenteaftrek is heilig voor dit kabinet.

Uitkomst na vier jaar? Nog steeds weinig nieuwe immigranten erbij, want dat is nu al zo. Nog steeds evenveel Marrokanen en Turken, want die hebben het recht om hier te wonen. Die krijg je niet weg, zo je dat wilt. Veel zielige verhalen van bijstandsmoeders en chronisch zieken in het nieuws, waardoor de steun voor het kabinet verdampt. Zelfs bij Henk en Ingrid, want die hebben ook een zieke buurman. Bovendien moeten Henk en Ingrid elk jaar steeds meer voor hun huurhuis betalen. Veel stakingen en rumoer bij de Abvakabo. Het is uiteraard niet gelukt om 6,5 miljard te bezuinigen op de ambtenaren, dus de overheid zit nog steeds met een flink tekort. Stilstand.

Ik had er nooit te diep over nagedacht, maar mijn idee was: meisjes moeten tegenwoordig geheel haarloos door het leven gaan en dat komt omdat men haarloosheid associeert met jeugd. Hoogleraar Anneke Smelik denkt dat het (ook) met iets heel anders te maken heeft: de behoefte samen te smelten met de virtuele wereld en technologie. Haar onderscheidt ons van de dieren. Een perfecte gladde huid is de toekomst. Niet alleen meisjes moeten haarloos zijn, ook jongetjes mogen geen borsthaar meer hebben.

Toen ik deze gedachte hoorde, begon ik hem overal waar te nemen, zo werkt menselijke statistiek. In Amerikaanse series zie je mensen bijna niet meer over straat lopen zónder mobiel aan hun oor geplakt (onderwijl lachend – ik snap niet dat ze steeds maar iemand hebben om lachend mee te bellen). Vrouwen en mannen die algemeen mooi worden gevonden, zien er bijna plastic uit. Cleane, perfecte, gladde lijven. Tekenend hiervoor is Angelina Jolie die bekend werd als Lara Croft in Tomb Raider, gebaseerd op een computer spel.

Ook social media en games zijn een teken van ons verlangen naar een virtueel leven. Je kan virtueel een perfect beeld van jezelf scheppen of zelfs een heel leven leiden en dat probeer je dan in het echt na te streven. En daar horen die rommelige haren (en rimpels en vlekjes en puistjes) absoluut niet bij.

Sorry. Al heel lang geen blog geschreven. De reden is dat ik een nieuwe baan heb. Sinds 4 oktober werk ik in het perfide Mokum. In die eerste weken komt ontzettend veel nieuwe informatie op je af. Niet alleen werk-inhoudelijk, maar ook nieuwe mensen. Oe, eng.

Tenminste, ik vind dat ‘oe, eng’. Anderen vinden het misschien reuzegezellig, maar ik denk vooral: ik hoop maar dat ze me niet al te idioot vinden. Troost is dat sommigen hetzelfde gevoel ook bij mij zullen hebben.

Er zijn duidelijke verschillen in sfeer tussen de bedrijven waar ik heb gewerkt. Gooi een stel mensen bij elkaar en de mix van individuen creëert een sfeer. Ongrijpbaar, maar toch kenbaar. Bij het nieuwe bedrijf werken beduidend jongere mensen. Jonge mannen hebben iets meer moeite met hun mannelijkheid. Misschien gaat dat over als ze een kindje krijgen. Tegelijk is er met jongens ook meer gezellige baldadigheid.

NOVA moest weg. Nu is er Nieuwsuur voor de dagelijkse achtergronden bij het nieuws. Er is weinig veranderd. Het licht is blauw geworden. Vergelijk het warme licht waarin Clairy Polak baadde met het openbare-toilet-waar-je-geen-spuit-mag-zetten-blauwe licht voor Mariëlle Tweebeke en Twan Huys:

Tweede verandering is Mariëlle Tweebeke. Waarom vindt zij het nodig de hele aflevering met een pen in haar hand te zitten? Ze schrijft er nooit mee! Wat bezielt haar? Ook praat ze nogal bekakt, maar spreekt ze tegelijkertijd de eu in euthanasie gewoon als eu uit. Als je dan zo graag netjes wil praten, doe het dan goed, Mariëlle. En schei uit met die pen.

Morgen ben ik treinsforens af. Daarom nog één treinverhaal.

De trein was vol. Ik kon nog net een plaatsje bemachtigen tegenover twee jonge jongens in een pak. In Amsterdam Centraal stapte de vrouw naast mij uit en kwam er nog zo’n knul bij. Daar zat ik dan, ingekneld tussen een lawaaiig stel jonge ballen, de blozende jongenswangen boven het te grote krijtstreeppak. Ik probeerde me zo klein mogelijk te maken. Mijn buurman nam veel ruimte in en stootte steeds met zijn voet tegen de mijne aan. Op een gegeven moment duwde ik terug. Ze praatten over iemand (een politicus? Ik weet het niet meer zo goed – probeerde ze te negeren) die in een Prius reed. Die vonden ze een “pauper”. Ik voelde me zo naar tussen hen dat het een eeuwigheid leek voordat ze uitstapten. Het bleek toen pas station Utrecht te zijn.

Ik stelde me voor dat ze callcentermedewerkers waren die vandaag een training kregen in Utrecht – handig centraal gelegen – waarin ze leerden hoe ze mensen aan de voordeur konden lastigvallen. Een promotie dus! Daarom die nieuwe, te grote krijtstreeppakken en dat ze zo schaamteloos en luidruchtig deden. Aha.

De journalist stelt een neutrale vraag, Maxime Verhagen geeft een neutraal antwoord. En dan toch die frons. Ik verbaasde me daar over, dat die man steeds maar bij alles zo moeilijk kijkt.

Wat blijkt nou? De man lijdt aan rugklachten. CDA-Kamerlid Van Haersma Buma: “Hij heeft een hoge pijngrens. Maar de mate van pijn verraadt ook het niveau van de stress.” (bron: NRC). Ik denk: hoe dieper de frons, hoe meer pijn en stress hij aan het onderdrukken is.